Obóz Płaszów

Muzeum Historii Polski zauważyło i doceniło nasz projekt „Obóz Płaszów” zgłoszony do konkursu „Patriotyzm jutra” dofinansowując jego realizację.

Powstanie film dokumentalny przypominający jego historię, bowiem prawie wszyscy słyszeli o fabryce Schindlera, ale mało kto potrafi powiedzieć coś o Obozie Płaszów, prócz tego, że był.

Myśleć o przyszłości bezpieczniej, gdy pamięta się o historii. Żyjemy w trudnych czasach. Powracają duchy rasizmu i ksenofobii. Dobrze, choć niełatwo jest pamiętać, zwłaszcza, że tylko wiedza, także, a może przede wszystkim – historyczna, może uchronić nas indywidualnie i zbiorowo przed popełnianiem błędów. Im więcej wiem i umiem, tym więcej jestem wart jako człowiek i obywatel.

To już ostatni moment, żeby utrwalić wiedzę o miejscu, gdzie przetrzymywano naraz ponad 20 000 osób, życie straciło około 5000 Żydów i Polaków, a pochowanych jest dziesiątki tysięcy. Ten od roku 1942 obóz pracy, od 1944 – obóz koncentracyjny, dziś wielki cmentarz, jest często miejscem rekreacji: w styczniu pies spacerowiczów wykopał tam czaszkę. Zwycięski (2007), projekt Borysława Czarakcziewa na zagospodarowanie terenu (trasa historyczna) nie został zrealizowany. Nad terenem góruje pomnik projektu Witolda Cęckiewicza, a przechodniów lepiej nie pytać, co upamiętnia.

Od wydarzeń, które chcemy przypomnieć dzieli nas zaledwie i aż 70 lat, a już mało kto o nich pamięta. Naszym celem jest przywracanie pamięci o żydowskim Krakowie, oddanie sprawiedliwości i szacunku jego mieszkańcom, którzy przez pokolenia wzbogacali życie i kulturę miasta, a którym odebrano przyszłość. Bardzo ważne będzie także pokazanie obozu jako miejsca martyrologii Polaków, gdyż umożliwi to dotknięcie kompletnie zapomnianych wątków Nie będzie to jednak relatywizacja historii holocaustu krakowskich Żydów.

Naszym projektem jest realizacja filmu dokumentalnego, utrwalającego historię Obozu, przy wykorzystaniu wiedzy historyków archiwistów, dokumentalistów, zdjęć, zapisów i wszelkich dostępnych źródeł. Obóz w Płaszowie został także zarejestrowany przez żołnierza Armii Krajowej Tadeusza Franiszyna amatorską kamerą filmową.

Film będzie wykorzystywany przez TVP Kraków, w działalności edukacyjnej IPN, a także miasta, szczególnie przez dzielnicę Podgórze, której częścią historii jest Obóz. Istotą ma być utrwalenie mało znanej historii, w tym ostatnich świadectw oraz upowszechnienie tej wiedzy.

Celem jest wypełnienie białej plamy w świadomości młodszego pokolenia. Możliwość powstania filmu dokumentującego historię Obozu, scalającego: relacje (będziemy także szukać świadków, lub ich rodzin), historyków, (w tym narratora – Ryszarda Kotarby z Instytutu Pamięci Narodowej), zdjęcia, filmowe, materiały TVP, archiwalia IPN i wypowiedzi osób, od których zależy obecnie stan tego miejsca -to nasz cel najważniejszy.

Partnerem medialnym jest TVP Kraków.

Obóz Płaszów realizacja

Jesteśmy w trakcie realizacji zdjęć do filmu.
O historii tego miejsca, przenosząc nas w mroczne czasy funkcjonowania Obozu opowiada Ryszard Kotarba, pracownik Instytutu Pamięci Narodowej i autor wielu publikacji poświęconych jego historii. Od lat dokumentuje historię Obozu, i jest autorem rozlicznych publikacji popularyzujących wiedzę o dawnym niemieckim obozie pracy, a potem obozie koncentracyjnym w Płaszowie. Obóz ten, leżący tak blisko centrum Krakowa był miejscem śmierci tysięcy osób, głównie Żydów. Przejście z nim terenu obozu, kiedy wskazywał nam ślady najistotniejszych dla utrwalenia pamięci miejsc, i wysłuchanie opowieści o męczeństwie i śmierci więźniów jest doprawdy przeżyciem traumatycznym.

Obecnie to duży, w większej części porośnięty trawą i drzewami teren, nad którym góruje prosty, ale dramatyczny pomnik projektu Witolda Cęckiewicza poświęcony ofiarom Obozu. Istnieje tu też kilka obelisków upamiętniających pomordowanych.

Żeby pokazać ten ogromny teren, użyliśmy drona. Wskazując miejsca posłużymy się udostępnionymi przez Muzeum Historyczne Miasta Krakowa oraz IPN zdjęciami ( pochodzą za zbiorów Archiwum Narodowego), a ilustrując opowieść zachowanymi dokumentami przechowywanymi przez oddział archiwum IPN w Wieliczce.
Wiele osób wykazało chęć pomocy, by utrwalić pamięć o historii Obozu i jego pomysłach na zagospodarowanie terenu: zarejestrowaliśmy wypowiedzi i opowieści: dyrektora MHMK – Michała Niezabitowskiego, pracowników MHMK: Marty Śmietany, Bartosza Heksela i Katarzyny Kocik, którzy opowiadali o przeniesieniu mieszkańców getta do Obozu, funkcjonowaniu Apteki pod Orłem i byłych komendantach obozu, z których najokrutniej zapisał się nieludzki Amon Leopold Goeth.

O sposobach upamiętnienia opowiadali prof. Witold Cęckiewicz, autor pomnika górującego nad ulicą Kamińskiego, a także architekt, Borysław Czarakcziew, autor projektu zagospodarowania terenu obozu.

Na apel ogłoszony na antenie TV Kraków odpowiedziały osoby, które bądź same były więźniami obozu, bądź więźniami byli ich bliscy. Nagraliśmy ich wspomnienia, które zostaną także przekazane – w formie notacji – Muzeum Historycznemu Miasta Krakowa. Do kilku innych osób udało nam się dotrzeć samodzielnie.

Jedną z nich jest Bronisława Niusia Horowitz-Karakulska. Kiedy trafiła do Obozu miała 11 lat. Była świadkiem strasznych scen: kiedy przyjeżdżały transporty nowych więźniów, stłoczonych w ciasnych ciężarówkach: ludzi oszołomionych swoim nieznanym losem, załamanych dotychczasowym doświadczeniem, troszczących się o bliskich i nie przeczuwających najgorszego. Matki poprawiały córeczkom kokardy we włosach, ludzie poprawiali garderobę usiłując zachować godność, a chwilę później wszyscy leżeli martwi. Pamięta powieszonych, pamięta orkiestrę obozową, w której grał jej wuj, a także komendanta Obozu Amona Goetha. Żyje, bo z rodziną trafiła na listę Schindlera. Po latach została konsultantką filmu Stevena Spielberga. Jest elegancką, starszą panią, która przez lata ukrywała prawdę o o sobie przed córką i znajomymi, a której nawet dzisiaj, po tylu latach z trudem i cierpieniem przychodzi mówić o doświadczeniach dzieciństwa. Jej opowieść mamy szansę zilustrować zdjęciami rodziny z okresu przedwojennego, a także z czasu, gdy była konsultantką Stevena Spielberga realizującego „Listę Schindlera”.
Tadeusz Jakubowicz jest prezesem Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Krakowie i działa aktywnie na rzecz utrwalania historii Obozu m. inn. współorganizując coroczne marsze pamięci ( archiwalne materiały filmowe TVP Kraków). Jako jeden z nielicznych przeżył: najpierw wraz z matką został przesiedlony do krakowskiego getta, a w marcu 1943 r. trafił do Obozu Płaszów, gdzie wkrótce znalazł się także jego ojciec. Po kilku miesiącach wraz z rodzicami zbiegł z Obozu i do końca wojny ukrywał się w pobliskich lasach. Zabiega o to, by pamięć nie zaginęła. Opowiedział nam o swoich losach, pokazał zachowane ruiny żydowskich cmentarzy i domu przedpogrzebowego, zbezczeszczone przez Niemców w trakcie tworzenia Obozu.

O swoich kontaktach z osobami z „listy Schindlera” zgodził się opowiedzieć hematolog, prof. Aleksander B. Skotnicki, zasłużony i doceniony za utrwalanie pamięci historycznej, który 9 marca 2016 r. w Muzeum Galicja z inicjatywy Stowarzyszenia Krakowian w Izraelu oraz warszawskiej fundacji ” Z głębokości” otrzymał honorowe wyróżnienie ” Za zasługi dla ochrony Dziedzictwa Żydowskiego w Galicji”. Prof. Skotnicki podtrzymuje kontakty z byłymi więźniami Obozu Płaszów nie tylko w Krakowie (Niusia Horowitz), ale także w Izraelu. Śledzi odchodzenie kolejnych „dzieci z listy Schindlera” pisząc osobiste, piękne nekrologi, przypominające osoby, a nie tylko ich obozową przeszłość ( np. Jana Dresnera zmarłego 18 IV 2016 w Tel Awiwie).

Zgromadziliśmy materiały archiwalne TV Kraków.

Niełatwo będzie z tego ogromnego materiału stworzyć film, bo każde wypowiedziane słowo jest ważne, skróty konieczne, ale zgromadzony materiał nie przepadnie. Zostanie przekazany Muzeum Historycznemu Miasta Krakowa.

P.S.
Rejestracja filmu uzmysłowiła nam kilka faktów.

w Oddziałach MHMK: Fabryka Schindlera i Aptece pod Orłem spotkaliśmy o wiele więcej cudzoziemców niż Polaków, podobnie na terenie Obozu (pod pomnikiem i na terenie zrujnowanego cmentarza), wielokrotnie wyrażali zainteresowanie naszą pracą i zadowolenie, że realizujemy ten film.
po terenie Obozu chodzą wielbiciele obficie owocujących jeżyn, jabłek i mirabelek, nieświadomi historii miejsca: nie wiedząc lub nie pamiętając, że jest tu rozsianych 17 furmanek prochów ciał więźniów palonych przed spodziewanym wejściem Rosjan. Mimo że mijają tablice informujące o wchodzeniu na teren Obozu wyrzucają śmieci, rozkładają piknikowe koce, nie sprzątają po psach…. NIC NIE WIEDZĄ O HISTORII TEGO MIEJSCA
I dlatego dobrze, że przygotowujemy ten film, chociaż to naprawdę niełatwe i traumatyczne zadanie.

Emisje filmu „OBÓZ PŁASZÓW” na antenie TVP Kraków

Jesteśmy gotowi przedstawić Państwu efekt naszej pracy. Film trwa niespełna 47 minut. Jak jednak w tak krótkim czasie opowiedzieć historię powstania, funkcjonowania i likwidacji Obozu, o jego zwyrodniałych funkcjonariuszach i komendantach, ich losach po zakończeniu wojny, a przede wszystkim historie życia i śmierci kilku tysięcy więźniów i osób przywożonych tu na egzekucje? Przecież każda z nich zasługuje na odrębną uwagę i pamięć.

Niech zatem film będzie zachętą do poznania historii ludzi i miejsca – to zaledwie kilka kilometrów od krakowskiego Rynku – zachętą do sięgnięcia po publikacje i świadectwa wydarzeń, które powinniśmy znać i o nich pamiętać, zachętą do osobistego spaceru, a może też …. zachętą do poznania historii swojej własnej rodziny.

Emisje filmu „OBÓZ PŁASZÓW” na antenie TVP Kraków
1 listopada o godzinie 10.00
6 listopada o godzinie 19.45
11 listopada o godzinie 20.00
22 listopada o godzinie 19.05 w ramach pasma Kontrapunkt

Emisje filmu „Obóz Płaszów” na antenie TVP Historia
3 grudnia o godzinie 21.30
5 grudnia o godzinie 10.15

Ponieważ dzięki prośbie o kontakt adresowanej do byłych więźniów, świadków historii Obozu i ich rodzin – emitowanej przez TVP Kraków – udało nam się do nich dotrzeć i zarejestrować ich wspomnienia. Zapraszamy do obejrzenia w NOTACJACH fragmentów niektórych z nich.

Emisja „NOTACJI” na antenie TVP Kraków
31 października o godzinie 21.00

Ewa Święs-Kucybała
z Zespołem


Pokaz filmu Obóz Płaszów w CKŻ

Pokaz filmu Obóz Płaszów w CKŻ

Centrum Kultury Żydowskiej, przy ul. Beera Maiselsa 17
24.11.2016 18:00

Film dokumentalny „OBÓZ PŁASZÓW” Ewy Święs-Kucybały będzie można zobaczyć w Centrum Kultury Żydowskiej, przy ul. Beera Maiselsa 17.

Gospodarzem wieczoru będzie dyrektor CKŻ Joachim Russek, a swoją obecność potwierdzili Ryszard Kotarba z Instytutu Pamięci Narodowej, autor wielu publikacji o historii Obozu oraz Marta Śmietana z Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

więcej

Emisje filmu „OBÓZ PŁASZÓW” na antenie TVP Kraków

Emisje filmu „OBÓZ PŁASZÓW” na antenie TVP Kraków

Jesteśmy gotowi przedstawić Państwu efekt naszej pracy. Film trwa niespełna 47 minut. Jak jednak w tak krótkim czasie opowiedzieć historię powstania, funkcjonowania i likwidacji Obozu, o jego zwyrodniałych funkcjonariuszach i komendantach, ich losach po zakończeniu wojny, a przede wszystkim historie życia i śmierci kilku tysięcy więźniów i osób przywożonych tu na egzekucje? Przecież każda z nich zasługuje na odrębną uwagę i pamięć.

więcej